Zasady dobrego zachowania

Etykieta – zasady dobrego wychowania.

Dobre maniery (savoir vivre) nie mogą być gorsetem, który uciska, a człowiek dobrze wychowany nie musi uchodzić za „sztywniaka”. To nadanie naturalnej harmonijności kontaktom ludzkim, czemu służy również stosowanie pewnych reguł.

 

Etykieta to ściśle ustalony i spisany porządek oraz formy zachowania wymagane w pewnych środowiskach np. na dworze monarszym.

 

Ogólne zalecenie: człowiek musi się kierować zasadami etycznymi, a jego umysł musi panować nad odruchami.

 

Zasady dobrego wychowania:

Prawdziwe dobre wychowanie to przestrzeganie zasady, by nikt z naszego powodu nie doznał przykrości, w tym opanowanie odruchów niechęci, złego humoru, egoizmu, znużenia, a także     traktowanie wszystkich uprzejmie, niezależnie od ich stanowisk.

 

Zasada wzajemności oznacza takie zachowanie wobec drugiej osoby, jakiego oczekiwalibyśmy dla siebie od innych.

 

Zasada uszanowania prywatności to nienarzucanie innym własnych gustów, przekonań czy opinii. Nie oznacza to rezygnacji z własnego punktu widzenia ani próby przekonywania do niego.

 

Zasada starszeństwa wynika z pierwotnych form organizacji społeczeństwa, odwołujących się do kultu przodków i roli starszych w kierowaniu wspólnotą. Szacunek dla starszych wynika z uznania dla ich doświadczenia życiowego. Wyraża się w oddaniu starszej osobie honorowego miejsca, pierwszeństwa wejścia czy zabrania głosu. Zasadę starszeństwa stosujemy także wobec osób zasługujących na szacunek, np. kombatantów, osób publicznych, kleru, lekarzy, uczonych, pisarzy, artystów czy przedsiębiorców udzielających się charytatywnie i kobiet, niezależnie od ich wieku.

 

Zasada tolerancji jest akceptacją różnic poglądów, upodobań, zwyczajów, innego stylu życia, odmienności ale także wyrozumiałość dla ludzkich słabości i niedoskonałości.

 

Zasada dyskrecji oznacza zachowanie dla siebie informacji, które uzyskuje się z tytułu wykonywanego zawodu i zajmowanego stanowiska. Niedopuszczalne jest rozgłaszanie niesprawdzonych czy zniekształconych wiadomości o innych osobach.

 

Zasada punktualności dowodzi słowności i rzetelności osoby. Jeśli zdarzy się sytuacja nadzwyczajna (losowa), należy wykonać telefon do osoby, z którą miało się spotkać.

 

Punktualność to również nieprzychodzenie przed czasem. Wielkim nietaktem jest wcześniejsze przyjście na przyjęcie, kiedy trwają ostanie przygotowania do wizyty. Na pierwszą wizytę u znajomych przychodzimy punktualnie, na następne możemy trochę się spóźnić ale nie przekraczamy piętnastu minut.

 

Savoir vivre na co dzień

Powitania – powitaniu towarzyszy uchylenie kapelusza, ukłon, uściśnięcie dłoni, a w przypadku kobiet ucałowanie dłoni (choć w życiu codziennym odchodzi się od tego), przy zażyłych towarzyskich spotkaniach – pocałunek w oba policzki bez wylewności czy intensywności.

 

Kolejność powitania – generalną zasadą jest, że młodszy wita starszego, mężczyzna – kobietę a podwładny przełożonego. Odstępstwem pierwszeństwa w przypadku kobiet jest zaawansowany wiek mężczyzny lub jego wysoka pozycja. Przy wejściu do jakiegoś pomieszczenia, pierwszy wita się wchodzący.

 

Przy pożegnaniu – porządek jest odwrotny.

Powitanie na zewnątrz – wskazane jest zdjęcie rękawiczki, ale jeśli wszyscy noszą rękawiczki można zaproponować powitanie w rękawiczkach. Jeśli rękawiczka wchodzi w skład umundurowania – nie zdejmuje się jej. Jeśli mężczyzna nosi kapelusz – uchyla go.

 

Pozdrawianie nieznajomych – ukłon w stronę osób publicznych jest rozumiany jako forma oddania im szacunku, nie upoważnia to jednak do rozpoczęcia rozmowy. Osoby nieznajome pozdrawiają się krótkim: dzień dobry w miejscach wspólnych – w windzie, poczekalni lekarskiej, w przedziale kolejowym, a wychodzący mówią: do widzenia. Miłą formą jest pozdrawianie się turystów na szlaku.

 

Pierwszeństwo przy wchodzeniu – obowiązuje zasada przepuszczania przodem kobiet, osób starszych i przełożonych oraz ze względów bezpieczeństwa – dzieci.

Jeśli łączy się to z otwarciem drzwi – otwiera młodszy ale nie wolno puszczać drzwi nie upewniwszy się czy ktoś jeszcze idzie.

W przypadku obcych osób, które również wchodzą i wychodzą, nie wykorzystuje się otwierającego drzwi jako odźwiernego – to nadużycie i wymaga przynajmniej podziękowania.

Należy unikać nadmiernej uprzejmości w przepuszczaniu przodem.

Przy przechodzeniu przez drzwi, zawsze przepuszcza się osoby wychodzące (dot. np. windy czy autobusu).

Przy wsiadaniu do samochodu, należy otworzyć i przytrzymać drzwi kobiecie i starszej osobie.

Jeśli kierowcą jest zawodowiec – miejscem głównym gościa jest prawe tylne siedzenie, jeśli kierowcą jest właściciel – miejsce pasażera z przodu. Przy wysiadaniu otwieranie drzwi przez kierowcę nie jest konieczne.

 

Wchodzenie do miejsc publicznych:

Do restauracji zawsze wchodzi pierwszy mężczyzna, to stary zwyczaj pochodzący z czasów, gdy w karczmach było niebezpiecznie. Poza tym mężczyzna może od razu podejść do kierownika sali, by poprosić o stolik.

Jeśli gościa wchodzącego do instytucji oczekuje pracownik, jest naturalne, że idzie pierwszy wskazując drogę – powinien to jednak zapowiedzieć.

 

Wchodzenie po schodach:

Mężczyzna, młodszy lub podwładny przepuszcza przodem.

Przy schodzeniu, jeśli schody są strome – mężczyzna idzie pierwszy, asekurując kobietę lub osobę starszą.

W razie mijania się – pierwszeństwo przysługuje schodzącym.

 

Kolejność zajmowania miejsc:

W samochodzie, jeśli pasażerami jest mężczyzna i dwie kobiety – mężczyzna siada z przodu, gdy wiezie jedną kobietę i jednego mężczyznę – kobieta siada z przodu. Gdy samochód prowadzi kobieta – kobiety z przodu, mężczyźni z tyłu.

Jeśli samochód prowadzi zawodowy kierowca – najważniejsze miejsce jest z tyłu po prawej stronie, potem z tyłu po lewej i dopiero z przodu, a jako ostatnie – pośrodku z tyłu.

W prywatnym samochodzie, w przypadku 4 pasażerów – miejsce główne jest z przodu, a ostatnie pośrodku.

Jeśli kierowca otwiera drzwi – zawsze obchodzi samochód z tyłu.

W samolocie główne miejsca znajdują się na przodzie.

 

Uścisk dłoni:

Powitanie rozpoczyna młodszy mężczyzna, podwładny, ale uwaga: dłoń wyciąga pierwszy: starszy, kobieta lub przełożony. Kobieta może skinąć głową, dając do zrozumienia, że nie chce być całowana w rękę.

Należy unikać uścisku dłoni przy dużych spotkaniach i posiedzeniach, bo dezorganizuje to ich przebieg. To samo dotyczy pożegnań osoby, która wychodzi przed czasem, wskazane jest uściśnięcie dłoni przewodniczącemu i najbliższym sąsiadom.

Uwaga: Przy powitaniu w mieszanym towarzystwie – mężczyźni ściskają dłoń także kobietom, a nie tylko samym mężczyznom.

 

Całowanie dłoni:

Powinno być umiarkowane i łączyć się bardziej z okazjami szczególnymi niż codziennymi.Powinno ograniczać się do kobiet, którym należy się szacunek, z racji wieku, pozycji lub bliskiej znajomości.

Nie całuje się w rękę koleżanki z pracy, tu obowiązuje zasada równouprawnienia. Nie całuje się ręki kobiety na ulicy.

Rękę kobiety należy unieść lekko w górę, by do pocałunku skłonić jedynie głowę, a nie zginać się w pół. Pocałunek jest lekkim muśnięciem warg, któremu nie powinny towarzyszyć żadne odgłosy ani zbyt zmysłowa pieszczota.

W przypadku mężczyzn, w rękę całuje się jedynie papieża.

 

Przedstawienie i rozmowa

Powitanie często łączy się z przedstawieniem nowej osoby. Obowiązuje tu zasada starszeństwa. Przedstawia się mężczyznę – kobiecie, młodszego – starszemu, niższego rangą – wyższemu.

Nie należy zapominać o zdrowym rozsądku – młodej kobiecie nie przedstawia się mężczyzny, który mógłby być jej dziadkiem.

Przy przedstawianiu należy wyraźnie podać imię i nazwisko, nie podawać wizytówki – dopiero podczas rozmowy, którą inicjuje zawsze starszy.

Jeśli gość przedstawiany jest szerszemu gronu – należy pamiętać o zasadzie pierwszeństwa, pamiętając, że najpierw przedstawia się kobiecie.

Jeśli zapomnimy imienia i nazwiska przedstawianej osoby, szukamy formy pośredniej – np. zaproponować, by sama się przedstawiła.

Jeśli nowa osoba dołącza do grupy, która prowadzi rozmowę, musi odczekać na dogodny moment na przedstawienie się. Wskazane jest poproszenie o zgodę na włączenie się do rozmowy.

 

Formy zwracania się w rozmowie

Zwracamy się po imieniu do osób poznanych bliżej, lub na pan, pani.

Nie zwracamy się np. „Panie Kowalski” (niegrzecznie), a „Proszę Pana” lub „Panie Prezydencie, Marszałku, Radny, Dyrektorze, Kierowniku, Doktorze”.

Dopuszczalne jest zwracanie się „Panie Marku”.

Przejście na ty proponuje zawsze osoba starsza lub przełożony.

 

Rozmowa telefoniczna

Unikać telefonów o niestosownej porze (9.00 – 22.00, w weekendy do 23.00).

W przypadku rozmów zagranicznych należy sprawdzić różnicę czasu.

Należy unikać pór posiłków.

Dzwoniący musi zacząć od powitania i przedstawienia się.

Rozmowa powinna być krótka i koncentrować się na sprawach istotnych.

Niedopuszczalne jest puszczanie w czasie łączenia muzyki.

Do dobrego wychowania należy oddzwanianie.

Bezwzględnie należy wyłączać telefony na posiedzeniach, zebraniach oficjalnych przyjęciach wykładach, spektaklach, koncertach, nabożeństwach itd., a każde odstępstwo należy usprawiedliwiać.

Rozmowa powinna być prowadzona dyskretnie, w oddaleniu od ludzi i możliwie krótko.

 

Wręczanie prezentów

Wybór powinien zależeć od stopnia zażyłości, nie krępować kosztownością ani intymnością oraz nie sprawiać wrażenia oczekiwania przychylności.

Wręczanie łączy się z okazją np. podczas oficjalnych wizyt, ślubów, imienin, rocznic, awansu, zakończenie pracy w zespole.

Prezenty wręcza się rozpakowane lub rozpakowuje je obdarowany w chwili otrzymania – wręczający umniejsza wagę prezentu – obdarowany – wręcz przeciwnie.

Podczas dużych przyjęć do prezentu musi być dołączona wizytówka, a podziękowania składa się następnego dnia przez telefon.

 

Wręczanie kwiatów

Poszczególnym kwiatom nadane są znaczenia, np. białe róże – dla młodych dziewcząt, czerwone – gwałtowne uczucie, żółte – miłość małżeńska.

Kwiaty można ofiarować bezpośrednio lub przez posłańca z wizytówką lub odręcznym liścikiem.

Kwiaty ofiaruje się kobietom lub starszym mężczyznom.

W przypadku kwiatów ciętych należy przestrzegać ich nieparzystej liczby, parzysta tylko na pogrzeby.

Muszą być odwinięte i podane kwiatem do góry.

 

Wychodzenie, pożegnania

Starszy, kobieta, przełożony żegna się pierwszy.

Opuszczający przyjęcie żegna się i dziękuje gospodarzom (jeśli to możliwe).

Przy dużych przyjęciach (na stojąco) wychodzi się „po angielsku”.

 

Ubiory

 

Zasady ogólne:

Ubierać należy się odpowiednio do sytuacji, np. niestosowne jest pokazywanie się w smokingu przed ósmą wieczór lub założenie krawata do koszuli z wysokim kołnierzykiem, do której powinno się nosić muszkę, ale także założenie dżinsów do opery jest nietaktem.

Ubranie staje się wizytówką statusu społecznego, powagi reprezentowanej firmy czy instytucji i szacunku dla zawodowych partnerów.

Należy odróżnić elegancję od ostentacyjnej zamożności w ubiorze. Strój drogi i wyszukany ale niedostosowany do okazji jest wyrazem braku smaku.

Nie należy się kierować biernym naśladownictwem, snobizmem i ostentacją. Umiejętność doboru kolorów, rozpoznawania w dotyku dobrych tkanin, urok pięknych zapachów są ważniejsze niż naszywki wielkich kreatorów mody i nie muszą być kosztowne.

Staranność ubioru nie ogranicza się do okazji świątecznych, szczególnie należy dbać o nią w urzędach, by odczynić stereotyp zgorzkniałych i nieżyczliwych biurokratów.

 

 

Elegancja:

Pierwszym warunkiem jest umiar i prostota – kto swym strojem przyciąga wzrok – dowodzi złego ubrania – odnosi się to do mężczyzn.

Przywilejem kobiety jest podkreślać swoją urodę szykownością ubioru lecz umiar powinien charakteryzować wszystkich.

Drugim warunkiem jest staranność w ubiorze – niedoprasowane spodnie, pognieciona koszula, workowate swetry, niezgrane kolory, brudne buty i to samo ubranie noszone codziennie – to szczyt abnegacji!

Staranność oznacza także dostosowanie dodatków – nie mogą być zbyt liczne i zbyt ostentacyjne bo przyniosą odwrotny efekt.

Dla mężczyzn jedyną ozdobą jest krawat. Wybierać należy krawaty z tkanin naturalnych – przede wszystkim z jedwabiu, niezbyt cienkiego, gdyż szybko się deformuje. Odradza się krawaty o niewyrazistym kolorze lub zdobione dużym wzorem w formie kolorystycznej plamy czy jednej figury pośrodku. Należy zawsze stosować ornament mały i dyskretny, zarówno figuralny, roślinny jak i geometryczny. Jego kolor musi być ciemniejszy od koszuli i bardziej intensywny od marynarki. Krawat należy po każdym noszeniu rozwiązywać, by się nie odkształcił. Krawat należy silnie docisnąć do kołnierzyka, którego nie wolno rozpinać. Wiążąc należy zachować jego długość, która musi przekraczać linię paska od spodni. Uwaga: nie należy używać szpilek czy spinek do krawata – robią to tylko mundurowi.

Ważnym warunkiem jest dostosowanie ubrania do okoliczności – jeśli nie jesteśmy pewni jak się ubrać, należy wykonać telefon do gospodarzy i upewnić się co do stroju.

 

Typy ubiorów:

Im bardziej uroczysta okazja, tym bardziej uroczysty strój – ciemniejszy i bardziej dekoracyjny (zwłaszcza po 20-tej).

W przypadku kontaktów zawodowych odpowiedni strój jest formą wizytówki, po której ocenia się wiarygodność rozmówcy i szacunek, jaki okazuje partnerowi.

W przypadku kontaktów towarzyskich, gospodarz powinien wskazać właściwy strój.

W przypadku kontaktów oficjalnych protokół dyplomatyczny wymaga umieszczenia na zaproszeniu odpowiednich wskazówek.

Na spotkania przed godziną 18-tą goście przychodzą w strojach noszonych do pracy.

 

Strój nieformalny – strój wyjściowy (business dress) – czyli noszony poza domem. Nosi się go do godz. 18-tej. Dla mężczyzn to garnitur i krawat, a dla kobiety garsonka (żakiet ze spódnicą lub spodniami).

 

Strój formalny – strój ceremonialny – (najbardziej wizytowy) i wieczorowy, czy wizytowy (koktajlowy) – to strój uroczysty na specjalne okazje. Dla mężczyzn strój koktajlowy to ciemny garnitur, biała koszula i stosowny krawat, dla kobiety sukienka koktajlowa – midi lub kostium z cieńszego niż na co dzień materiału w bardziej intensywnym kolorze, może być z dużym dekoltem lub szerokimi, luźnymi spodniami.

 

Strój ceremonialny – to żakiet (jaskółka), smoking i frak. Niektóre państwa (np. afrykańskie) preferują stroje narodowe.

 

Strojem wieczorowym dla mężczyzny jest smoking (jednorzędowa lub dwurzędowa marynarka o klapach wykładanych atłasem i czarne spodnie z atłasowymi lampasami, szeroki atłasowy pas (może być kolorowy) albo jedwabna kamizelka, biała koszula, może być z wysokim kołnierzem, ewentualnie plisowany przód i zakryte guziki lub czarne spinki z kości oraz ręcznie zawiązana czarna muszka (lub koloru paska), czarne skarpetki i czarne lakierki; w krajach tropikalnych dopuszczalny z białą marynarką) lub frak (po godz. 20-tej), dla kobiety – suknia koktajlowa midi lub maksi – suknia balowa.

 

Frak – jest jedynym cywilnym ubraniem, do którego nosi się odznaczenia- pełne dystynkcje a nie miniaturki (musi to być wskazane w zaproszeniu (pol. frak, ordery, ang. white tie, decorations, fr. Cravate blanche, decorations).

 

Najbardziej klasycznym typem sukienki koktajlowej jest słynna little black dress – krótka czarna sukienka, której autorstwo przypisuje się Coco Chanel.

 

Długa suknia (balowa) – noszona rzadziej, jeśli na zaproszeniu widnieje napis black tie – najczęściej nosi się ją na oficjalnym obiedzie, wydawanym przez głowę państwa, na wielką galę w operze lub uroczystą inaugurację festiwalu. Wykonana z tkanin wysokiej jakości, z narzuconym szalem lub futrzaną etolą (najlepiej sztuczną) i jedwabnymi rękawiczkami – krótkie przy długim rękawie lub do łokcia przy krótkim. Rękawiczek nie zdejmuje się przy powitaniach ani do tańca. Uzupełnieniem są dodatki (biżuteria) i mała torebka.

 

Typy strojów w biznesie, instytucji państwowej:

 

Dress code to angielska nazwa „kodu ubraniowego”, czyli wymagań, jakie stawia firma swoim pracownikom co do ich sposobu ubierania się w pracy. Nie pozwala na stroje barwne i wzorzyste, kobietom na biżuterię plastikową, etniczną i ostentacyjną, na długie czerwone lub ciemne paznokcie, ostry makijaż, śmiałe fryzury, wyraziste perfumy. W przypadku obuwia zasadą są zakryte palce i pięty i unikanie białego obuwia. Buty kremowe, kawa z mlekiem, szare to odpowiednie obuwie letnie. W lecie panowie noszą jasne garnitury z jasnym obuwiem (najlepiej brązy, nie białe).

 

Business dress(okazjonalny) – to strój na najważniejsze spotkania biznesowe - garnitur z krawatem, uwaga: skarpetki dobiera się bądź do koloru spodni, bądź do koloru butów, najlepiej do kolan, by przy siadaniu zakrywały łydkę. Dla kobiety sukienka, bądź dwuczęściowy kostium – wskazane jest posiadanie co najmniej trzech takich zestawów ubioru. Dla pań kostium ze spódnicą lub spodniami, bez wzorków, w stonowanych kolorach, z jasną gładką bluzką. Kolory, jeśli nie określono ich oddzielnie, to ciemne szarości i granat. Buty ciemne, bez ozdób lub z jednym, dyskretnym elementem, koniecznie zakrywające palce i pięty, bez względu na porę roku. Nigdy klapki czy sandały. Konieczny niewielki obcas. Bluzka biała, popielata, beżowa, szarobłękitna, jasna i gładka. Przez cały rok obowiązuje noszenie rajstop czy pończoch. Fryzura skromna, prosta, staranna, makijaż dyskretny. Biżuteria dobrej jakości, prosta. Paznokcie nie długie, w kolorze zbliżonym do naturalnego.

 

Business casual – (swobodny, bez krawata) jest strojem, w którym można pójść na rozmowę do prezesa własnej firmy, lub w podróż służbową, jeśli nie planuje się spotkań bezpośrednio po przyjeździe czy przylocie. Dla kobiet zamiast jednolitej garsonki spódnica lub spodnie, żakiet lub elegancki cardigan z ciemnej, gładkiej dzianiny, bluzka koszulowa; rajstopy cieliste, buty mogą mieć płaski obcas, lecz zawsze zakryte palce i pięty. To styl który, poza większą nieco swobodą i rysem indywidualnym, musi prezentować się w pełni profesjonalnie.

 

Smart casual – to możliwość nieco większego rozluźnienia. Taki strój dopuszcza się w wielu firmach, w których zasady dress code nie są tak rygorystyczne. Kobiecy strój to mogą być spodnie (ale mało który pracodawca pozwoli na dżinsy, choćby nowe i klasyczne), kamizelka czy gładki, spokojny i elegancki sweter z bluzką. Zamiast koszuli może być np. golf. Buty - jak wyżej, rajstopy gładkie, cieliste lub nieco ciemniejsze. Podobnie mężczyźni – spodnie, mniej zobowiązująca koszula, blezer, kamizelka z dzianiny, golf.

Jesteś tutaj: Strona startowa Dla ucznia Etykieta